Lazer kesim mi CNC router mı? Hangi işte hangisi

İnce ve orta kalınlıkta, metal olmayan levhada keskin iç köşe, ince detay ve dar kesim hattı istiyorsanız lazer; kalın ahşapta, alüminyum kompozitte ve metalde CNC router ya da fiber lazer doğru seçimdir. Atölyemizdeki 130 W CO2 lazerle MDF'yi 12 mm'ye, pleksiyi 15 mm'ye, ahşabı 10 mm'ye kadar kesiyoruz; bu sınırların üstü CNC'nin işi.

Temel fark nedir: ışın mı, dönen uç mu?

Lazer malzemeye dokunmadan, odaklanmış ışının ısısıyla keser; CNC router ise hızla dönen bir freze ucuyla malzemeden talaş kaldırarak keser. Farkların neredeyse hepsi bu iki ilkeden doğar. Freze ucu malzemeye kuvvet uyguladığı için levhanın tablaya vakumla ya da vidayla sabitlenmesi, küçük parçaların da çoğu zaman ince köprülerle levhaya bağlı bırakılması gerekir. Lazerde kesme kuvveti olmadığından parçayı yerinde tutmak için ayrıca bir düzenek kurulmaz.

İç köşeler neden farklı çıkar?

CNC router'da iç köşe, freze ucunun yarıçapı kadar yuvarlanır; lazerde ise köşe pratikte keskin kalır. Dönen bir uç, iç köşede kendi yarıçapından daha keskin dönemez: 6 mm çaplı uçla açılan dikdörtgen bir cepte her iç köşede 3 mm yarıçaplı bir kavis kalır. Keskin köşe gereken geçmelerde CNC tarafında köşeye ek bir boşaltma oyuğu (dog-bone) açılır; bu da görünen yüzeyde iz bırakır.

Lazerde köşede kalan yuvarlama, kesim genişliğinin yarısı kadardır. Kesim genişliği 0,1–0,2 mm civarında olduğu için köşe gözle keskin görünür; harf, logo ve dar açılı desenlerde fark buradan gelir. Bu genişliğin ölçüye etkisini kerf yazısında ayrıca anlattık. Dış köşelerde ise iki yöntem de keskin köşe verir.

Kenar kalitesi nasıl değişir?

Kenarda avantaj malzemeye göre yer değiştirir: plekside lazer, MDF ve ahşapta kenar rengi açısından CNC önde. Lazer akriliği eriterek kestiği için kenar parlak çıkar ve ek işlem istemez; kanal harf ve pleksi tabela işlerinde pleksi lazer kesimi bu yüzden öne çıkar. CNC'de akrilik kenar mat ve freze izli kalır, şeffaf görünüm için ayrıca alevle ya da polisajla parlatılması gerekir.

MDF ve ahşapta durum tersine döner. Lazer kenarı kömürleştirip kahverengi bırakır; CNC'de kenar malzemenin kendi rengindedir. Buna karşılık CNC'de kontrplağın yüz kaplamasında kıymık kalkması görülebilir, lazerde kıymık olmaz. Boyanacak ya da kenar bandı çekilecek parçada lazerin koyu kenarı sorun olmaz; ham ahşap görünümü istenen kalın parçada CNC daha doğru sonuç verir.

Kalınlık sınırı ne kadar?

Bizim lazerde kalınlık sınırı MDF'de 12 mm, akrilikte 15 mm, ahşap ve kontrplakta 10 mm, keçe ve deride 5 mm; bunun üstünde CNC router açık ara önde. Bu kalınlıklara yaklaştıkça lazerde kesim yavaşlar, kenar koyulaşır ve kesit üst ile alt yüz arasında hafif konikleşir. CNC router'da sınırı freze ucunun boyu ve makinenin dikey hareket aralığı belirler; 18 mm mobilya levhası ya da kalın masif ahşap onun için sıradan bir iştir.

Metalde ve kompozitte karar daha da net: CO2 lazerimiz metali ve alüminyum kompozit levhayı kesmez. Alüminyum kompozit ve ince alüminyum levha uygun uçla CNC router'da kesilir; çelik sac için fiber lazer gibi metal kesim yöntemleri kullanılır. PVC köpük levha da lazerde kesilmez, çünkü ısınınca klorlu gaz çıkarır; bu levha CNC'de ya da bıçakla kesilir.

İnce detayda hangisi önde?

İnce detayda lazer önde, çünkü kesim genişliği bir freze ucunun çapından çok daha dardır. Plekside ve MDF'de en ince eleman için alt sınırımız 1 mm; küçük punto yazı, dantel desen ve dar yarıklar bu sayede kesilebiliyor. CNC'de en dar yarık kullanılan ucun çapı kadardır ve çok ince uçlar kırılgandır.

Buna karşılık CNC, derinliği ölçülü cep, kademe ve pah açabilir. Lazer gravürüyle de oyuk açılır, ama derinliği bir freze cebi kadar düzgün ve ölçülü değildir. Parçanın içinde belirli derinlikte bir yuva ya da kademe gerekiyorsa bu iş CNC'nindir.

Isı ve yanık ne kadar önemli?

Lazer ısıyla kestiği için kenarda ısıdan etkilenen ince bir bölge kalır; CNC'de böyle bir bölge yoktur. Pratikte üç sonucu var: MDF ve ahşapta koyu kenar, sentetik kumaş ve keçede mühürlenen kenar, akrilikte kenar çevresinde iç gerilim. Gerilimli akrilik kenarı alkol ya da bazı yapıştırıcılarla temas edince ince çatlaklar verebilir. MDF'deki koyu kenarın nasıl azaltıldığını kenar yanığı yazısında anlattık.

Kumaş, keçe ve deride ısı bir avantaja döner: kenar erir, kapanır ve iplik atmaz. Freze ucu bu yumuşak malzemeleri kesmek için uygun değildir. CNC'de ısıdan kaynaklı renk değişimi olmaz; yalnız plastikte devir ve ilerleme yanlış seçilirse talaş eriyip uca yapışabilir.

Hazırlık, tek parça ve fire

İki yöntemi karşılaştırırken hızdan çok hazırlığa bakmak gerekir. Lazerde dosya hazırsa hazırlık, levhayı tablaya koymak, odağı ayarlamak ve parametreyi seçmekten ibarettir; takım değişimi ve sabitleme yoktur. Bu yüzden tek parça numune ve farklı modellerden birer adet lazerde ekonomiktir. CNC'de uç seçimi, sıfırlama, sabitleme ve farklı detaylar için uç değişimi hazırlığı uzatır; buna karşılık kalın levhada kurulum bir kez yapıldıktan sonra seri iş düzenli ilerler.

Fire tarafında da kesim genişliği belirleyici. Lazerin dar hattı parçaları birbirine çok yakın dizmeye, düz kenarları tek bir ortak çizgiden kesmeye izin verir. CNC'de parçalar arasında en az bir uç çapı kadar boşluk ve tutma köprüleri gerekir; aynı levhadan daha az parça çıkar.

Karşılaştırma tablosu

Hangi işi nereye göndermeli?

• Pleksi harf, menü standı, plaket, isimlik: lazer. Kenar parlak çıkar, parlatma işçiliği gerekmez.
• 3–6 mm MDF veya kontrplaktan maket, oyuncak, geçmeli kutu: lazer. Keskin köşe ve dar geçme payı mümkün.
• Deri marka etiketi, keçe bardak altlığı, kumaş arma: lazer. Kenar mühürlenir.
• 18 mm MDF'den mobilya gövdesi, kalın masif ahşap tabla: CNC router.
• Alüminyum kompozit tabela, PVC köpük levha: CNC ya da bıçaklı kesim. Bu levhaların üzerine UV baskıyı biz yapabiliriz.
• Çelik sac: fiber lazer.

Kalın ya da metal bir işi lazere zorlamak, parçanın yanmış veya yarım kesilmiş dönmesiyle biter. Dosyanızı lazer kesim için gönderdiğinizde malzeme ya da kalınlık makineye uymuyorsa bunu fiyat yazmadan önce söylüyoruz.